Toksikoloji Laboratuvarı ( meslek hastalıklarına yönelik kanda ve idrarda ağır metal tahlilleri, pünomokonyoz )

Toksikoloji kimyasal maddelerin canlı organizmalarda sistemler üzerinde istenmeyen zararlı olumsuz sonuçlar oluşturan etkilişmelerini inceleyen bir bilim dalıdır. Doz, temas süresi, temas yolu ve temas sıklığı önemlidir. Doz-cevap kavramını, toksik etki, kimyasal yapı ilişkilerinden, çevresel faktörlerden ve mesleki toksikolojiden ilk söz eden kişi Paracelsus (1493-1541) tur.

Çalışma ortamında kişinin maruz kaldığı zararlı maddelerin etkisinden kişiyi ve çalışma ortamını sağlık açısından daha güvenli yapmak amacına hizmet eder. Çalışma ortamındaki kimyasal maddelerin izin verilebilir düzeylerini belirler, risk değerlendirmesini yapar. Toksik maddelerin kalitatif ve kantitatif analizi için  analitik kimya ve genel toksikoloji araçlarını ve yöntemlerini  kullanır.

Laboratuvarımıza gelen kan ve idrar örneklerinin ağır metaller yönünden analizi günün ileri tetkik cihazları kullanılarak garantili ve doğru şekilde yapılmaktadır. Bu analizlerin başlıcaları kanda; kurşun, kadmiyum, krom, nikel, alüminyum, demir, bakır, çinko ve idrarda bakırdır. Bu analizler Atomik Absorbsiyon Spektrofotometre (AAS) cihazı kullanılarak yapılmaktadır. Bazı analizlerde Grafit Fırın (GFAAS) sistemi, bazılarında ise Alevli (flame) sistem kullanılmaktadır. Hidrür Sistemde ise Civa, Arsenik, Antimon, Bizmut, Selenyum gibi eser elementler analiz edilebilmektedir. Bu üç sistem bağımsız üç ayrı cihazmış gibi düşünülebilir. Grafit Fırın sistemde duyarlılık oldukça yüksektir, ppb düzeyindedir, Alevli sistemde ise duyarlılık ppm düzeyindedir. Bu cihazda yapılan tetkikler uygulanan metoda göre ön hazırlık süresi hariç bir numune için analiz süresi 2-3 dk ile 9-10 dk arasında değişmektedir. Analiz sonuçları mümkün olan en kısa sürede raporlandırılır.

Analitik metodlarla çalışılan deneyler ise solventleri (çözücüleri) kapsamaktadır. Bunların başlıcaları benzen, toluen, ksilen, trikloretilendir. Vücuttan metabolit olarak atılırlar bu yüzden benzen için idrarda Fenol, toluen ksilen için idrarda Hippürik Asit, Trikloretilen için ise idrarda Triklorasetikasit bakılmaktadır. Bu çalışmalar metodlara göre değişmektedir bir numunenin analiz süresi yarım saat ile bir saat arasında değişmektedir. Sonuçlar spektrofotometrik olarak değerlendirilerek en kısa sürede raporlandırılır.